Justice as a collective venture

Thoughts on parashat Bechukotai

Menachem Mirski

Our Torah portion for this week is called Bechukotai, which can be translated as “in my laws”. It starts with אם־בחקתי תלכו (im bechukotai telechulit. 'if you walk in my laws’) and centers on a brief but eloquent promise of blessings for those who follow God’s ways and an lengthy series of curses for those who reject God’s ways:

If you follow My laws and faithfully observe My commandments, I will grant your rains in their season, so that the earth shall yield its produce and the trees of the field their fruit. Your threshing shall overtake the vintage and your vintage shall overtake the sowing; you shall eat your fill of bread and dwell securely in your land […] I will look with favor upon you and make you fertile and multiply you […] I will establish My abode in your midst, and will not spurn you. I will be ever present in your midst: I will be your God, and you shall be My people. (Leviticus 26:3-5,9-12)

But if you do not obey me and do not observe all these commandments, if you reject My laws and spurn My rules, so that you do not observe all my commandments and you break my covenant, I in turn will do this to you: I will wreak misery upon you – consumption and fever, which cause the eyes to pine and body to languish; you shall saw your seed to no purpose, for your enemies shall eat it. I will set My face against you; you shall be routed by your enemies, and your foes shall dominate you […] Your land shall not yield its produce, nor shall the trees of the land yield their fruit. (Leviticus 26:14-20)

The entire passage of these blessings and curses is 43 verses long. The quotations above are only the excerpts that give us the general picture of what we are dealing here with. it is one more expression of the deuteronomic doctrine of the reward and punishment, which lies a the core of the oldest Jewish concept of justice, which can be summarized in one sentence: if you do good, you will be rewarded, if you do bad, you will be punished, which means that all your (moral) actions have consequences and determine your fate (in a pretty simple way). All of that implies individual responsibility for each and every action we take.

This Jewish doctrine of reward and punishment has been theologically challenged by the rabbis basically in two different ways. Firstly, it was seen through the lens of theodicy, which typically puts the human individual at its center and deals with the problem “why the wicked prosper and the righteous suffer”. The answer to that question depends on who is to take a bigger chunk of responsibility for what happens in this world, God or human beings. Another way the rabbis reflected on this doctrine has to do with the question: is there an undeserved suffering? Does the fact of suffering always imply a sin committed prior to it? Is moral wrongdoing the only cause of suffering? If the answer is yes, then it results in reversing the logical implication at the core of the entire concept: not only if you do bad, you will be punished, but also if you are suffering it means that you are punished and this means that you must have committed a sin. This radical answer is sometimes called the doctrine of retribution and it is theologically grounded in the Song of Moses (The Book of Deuteronomy, chapter 32), which defines the default moral and existential position of the Chosen People as pretty low: we are corrupt, stiff necked people, and for this reason we have a huge debt to the Eternal for his great deeds and the miracles He had performed to save us from Egyptian slavery and to lift us from our spiritual misery.

But there is yet another way we can approach this passage and it has to do with how we understand the pronoun 'you’ in it: whether this pronoun denotes a human individual or whether it is understood collectively and denotes the entire group of people. As mentioned above, the rabbis tended, although not exclusively, to view this doctrine through the individualistic lens (and that’s the typical way modern people view it), and this brought them to the problems mentioned above, however, if we understand it collectively, it completely changes the direction into which it leads us intellectually. If we understand it the latter way, it leads us to the vision of what the world will be like when it truly becomes God’s kingdom, when most members of the human community would follow God’s ways. It’s worth mentioning here that the Torah articulates here the necessity to view not only the people, but also the mitzvot in a collective way:

But if you do not obey me and do not observe all these commandments, if you reject My laws and spurn My rules, so that you do not observe all my commandments and you break my covenant, I in turn will do this to you […] (Leviticus 26:14)

Therefore you, the people of Israel, shall observe ALL my commandments, says God, and if you do so the righteous will (always) be rewarded and the wicked will (always) be punished. Thus, this doctrine will work only if the (vast) majority of the society would observe the (vast) majority of laws (we should have said that ALL people should observe ALL the divine laws to make this happen but given what we experience and know about human beings it seems to be a pretty unrealistic idea).

Only by creating a situation like that are we able to establish a system in which justice prevails. There will still be a margin of people experiencing injustice and unjust suffering – that seems unavoidable given, for example, the general lack of widespread, fundamental and rigid structure defining what’s the proper ethical conduct and what is not. There will always be cases of premeditated evil and inadvertent evil, which will result in undeserved human suffering. But our goal is to always limit the scope of possible wrongdoings and to constantly expand the sphere of justice, Divine law and all other Jewish values – love, devotion to communal life, education, truthfulness, kindness, respect and responsibility. All of that should be done maintaining a proper balance between individual freedoms and the interests of the community, which is a theme for another d’var Torah.

Shabbat shalom,

Menachem Mirski- student rabinacki w Ziegler School of Rabbinic Studies, American Jewish University, Los Angeles, USA.
Menachem Mirski is a Polish born philosopher, musician, scholar and international speaker. He earned his Ph.D. in Philosophy and is currently studying to become a Rabbi at the Ziegler School of Rabbinic Studies. His current area of interests focus on freedom of expression and thought as well as the laws of logic as it pertains to the discourse of ideology and social and political issues. Dr. Mirski has been a leader in Polish klezmer music scene for well over a decade and his LA based band is called Waking Jericho.

Parashat Kdoshim

Parashat Kdoshim

פרשת קדשים

(Wayikra 19:1 – 20:27)

Miriam Klimova Rabbinical student at Hebrew Union College in Jerusalem and Rabbi at the “Shirat ha-Yam” congregation in Haifa.
Imagine a perfect morning: the smell of freshly brewed coffee, the singing of spring birds outside the window. You open the door to your apartment, you grab a fresh newspaper brought by the mailman already before dawn, you sit at the table, the paper rustles nicely as you open it and you read the latest news. And suddenly it becomes obvious – a perfect world doesn’t exist, and there are no perfect people…

Similarly we open our weekly Torah chapter.

We see that it begins with a surprising commandment: kdoshim tihju, “You shall be holy!”, but right away we face a difficult question – how can humans be holy?! If being holy requires us to become perfect, then most probably this has nothing in common with the reality which surrounds us.

Parashat Kdoshim forces us to reflect on what holiness is. Is it a certain emotion, or an experience, or maybe you need to be born “holy”?

The commandment to sanctify oneself and to be holy appears in many places in the TaNaCh and it usually refers to sanctifying yourself from something or to making someone holy. For example in II Samuel 11:4: “for she was sanctified from her uncleanness”[1]; in the Book of Joshua: “sanctify the people”. We know the commandment to sanctify the name of God, we also make the Shabbat holy. So the concept of “holiness” has different definitions.

One of the most famous researchers of this concept is  Rudolf Otto, a German philosopher and theologist, who wrote a famous book entitled “The Idea of the Holy”, in which he tried to define this concept and the way in which holiness is experienced by humans. Being a protestant theologist, he was worried by the tendency of liberals to reduce religion to ethics. He was trying to prove that there is a religious element in human nature which is inherently independent from the ethical element. It is a part of ourselves which reacts to that which is mysterious and surprising, to the reality which is both stunning and fascinating, which cannot be neither appropriately understood nor rationally explained. According to Otto the word “holy” and its counterparts point to a sense of a “mysterious” divine reality which evokes fear, respect and humility. This feeling in its simplest and most primitive form is terrifying, shocking and horrifying. In his opinion holiness is a combination of two forces: fear of the sublime character of this thing, and also a longing to draw close to it.

Others describe holiness as a sublime and highest dimension transcending reality. Perhaps there is some truth in these definitions, but it’s difficult to combine them with the commandment “you shall be holy” – here and now!

The commandment “you shall be holy” also states a reason for it: “for I, your God, am holy.” Holiness is an attribute of God, and therefore we must understand how a physical person can be close to the One who doesn’t have any flaws?!

I suggest that we look for an answer in the words of Midrash Avot de-Rabi Natan 27:

„Rabbi Tarfon taught: Do not keep away from a measurement without boundaries, or from work without end. A parable: To what can this be compared?… to someone who is supposed to take water from the sea and put it on dry land. The sea gets no smaller and the land is not filled up with water. So he becomes frustrated. Say to such a person, Empty one! Why are you so frustrated? Every day you are paid a golden dinar!”

Seeking that which is unreachable can be a means to achieving it. The distance between the sublime perfectness of God and our earthly limitations is infinite just like the waters of the sea, but the Torah encourages us to strive to reduce this distance.

The key to understanding the concept of holiness in Judaism is the statement that the path to reaching holiness is following the path showed by God. In Rabbinic literature we find many ways through which one can achieve closeness to God and thereby become a holy person:

„וכי אפשר לאדם להלך אחר השכינה? אלא להלך אחר מידותיו של הקדוש ברוך הוא: מה הוא מלביש ערומים – אף אתה הלבש ערומים; הקדוש ברוך הוא ביקר חולים – אף אתה בקר חולים; הקדוש ברוך הוא ניחם אבלים – אף אתה נחם אבלים; הקדוש ברוך הוא קבר מתים – אף אתה קבור מתים” – (תלמוד בבלי, מסכת סוטה דף יד)

„But is it actually possible for a person to follow the Divine Presence? Rather, the meaning is that one should follow the attributes of the Holy One, Blessed be He. Just as He clothes the naked, so too, should you clothe the naked. Just as the Holy One, Blessed be He, visits the sick, so too, should you visit the sick. Just as the Holy One, Blessed be He, consoles mourners, so too, should you console mourners. Just as the Holy One, Blessed be He, buried the dead, so too, should you bury the dead.” – Babylonian Talmud, Tractate Sota, 14.

Humans can be holy when they walk the paths of God, when they do good deeds for others and when they work towards the existence of the world. Perhaps it’s no coincidence that several verses later we find another well-known and often quoted commandment:

וְאָהַבְתָּ לְרֵעֲךָ כָּמוֹךָ…

„Love Your Neighbor As Yourself.”

In Judaism holiness is not an experience, it’s not an emotion, and you don’t have to be born holy. In Judaism holiness – is an action!

So let’s go back to the perfect morning: again, the smell of freshly brewed coffee, birds singing, a newspaper, the latest news… and suddenly it becomes clear: the world needs holiness, your holiness!

Shabbat Shalom!

Miriam Klimova,
Rabbinic student at HUC in Jerusalem, 
A Rabbi at the Shirat ha-Yam congregation in Haifa.

Translated from Polish by: Marzena Szymańska-Błotnicka

[1] English translation according to the Polish version [translator’s note].

Paraszat Kdoszim

Paraszat Kdoszim

פרשת קדשים

(Wajikra 19:1 – 20:27)

Miriam Klimovastudentka rabinacka w Hebrew Union College w Jerozolimie
oraz rabinka kongregacji „Szirat ha-Jam” w Haifie.

Wyobraź sobie idealny poranek: zapach świeżo zaparzonej kawy, śpiew wiosennych ptaków za oknem. Otwierasz drzwi mieszkania, bierzesz do ręki świeżą gazetę, którą listonosz przyniósł jeszcze przed świtem, siadasz przy stole i z przyjemnym szelestem papieru otwierasz ją i czytasz najnowsze wiadomości. Nagle staje się jasne – świat idealny nie istnieje, i ludzi idealnych też nie ma…

Podobnie otwieramy nasz tygodniowy rozdział Tory.

Widzimy, że rozpoczyna się od zaskakującego przykazania: kdoszim tihju „świętymi bądźcie!”, ale natychmiast stajemy przed ciężkim pytaniem – jak człowiek może być świętym?! Jeśli bycie świętym wymaga od nas stania się ideałem, to najprawdopodobniej nie ma to nic wspólnego z otaczającą nas realnością.

Paraszat Kdoszim wymaga od nas zastanowienia się nad tym, czym jest świętość. Czy jest to pewna emocja, czy doświadczenie, a może „świętym” trzeba się urodzić?

Nakaz uświęcania się i bycia świętym pojawia się w TaNaChu w wielu miejscach i zazwyczaj chodzi o uświęcenie się od czegoś lub uświęcenie kogoś. Na przykład w 2 Księdze Samuela 11:4: „I została uświęcona od swojej nieczystości”, w Księdze Jozuego: „Uświęćcie lud”. Znamy przykazanie uświęcania imienia Bożego i też uświęcamy Szabat. Czyli pojęcie „świętości” ma różne definicje.

Do najbardziej znanych badaczy tego pojęcia należy Rudolf Otto, niemiecki filozof i teolog, który napisał słynną książkę zatytułowaną „Idea świętości”. Próbuje zdefiniować to pojęcie i sposób, w jaki świętość jest doznawana przez człowieka. Będąc protestanckim teologiem, był zaniepokojony tendencją liberałów do sprowadzania religii do etyki. Starał się udowodnić, że w naturze ludzkiej istnieje element religijny, który jest z natury niezależny od elementu etycznego. Jest to część nas, która reaguje na to, co tajemnicze i zaskakujące, na rzeczywistość, która jest zarówno oszałamiająca, jak i fascynująca, której nie da się ani odpowiednio zrozumieć, ani racjonalnie wytłumaczyć. Słowo „święty” i jego odpowiedniki wskazują, według Ottona, na poczucie „tajemniczej” boskiej rzeczywistości, która wywołuje lęk, szacunek i pokorę. To uczucie, w swojej najprostszej i najbardziej prymitywnej formie, jest przerażające, wstrząsające i straszliwe. Jego zdaniem świętość jest połączeniem dwóch sił: lęku wobec wzniosłości tego czegoś, a także tęsknoty za zbliżeniem się do niego.

Inni opisują świętość jako wzniosły i najwyższy wymiar poza rzeczywistością. Być może jest w tych definicjach trochę prawdy, ale trudno je pogodzić z przykazaniem „świętymi bądźcie” – tu i teraz!

Przykazanie „świętymi bądźcie” podaje też przyczynę: „bo Ja Pan, Bóg twój, jestem Święty”. Świętość jest cechą Boga, a skoro tak, to musimy zrozumieć, w jaki sposób człowiek materialny może być bliski Temu, kto nie posiada żadnych wad?!

Poszukać odpowiedzi proponuję w słowach midraszu Awot de-Rabi Natan 27:

„Rabi Tarfon nauczał: Nie unikajcie pracy, która nie ma granic, ani pracy, która nie może być doprowadzona do końca. To tak jak w przypadku człowieka, który został najęty do noszenia wody z morza i wylewania jej na ląd. Ale ponieważ w morzu woda nie ustępowała, a ląd nie był wypełniony wodą, załamał się. Wtedy pewien człowiek powiedział do niego: „Głupcze! Dlaczego masz się zniechęcać, skoro za każdy dzień pracy otrzymujesz złotego dinara?”.

Dążenie do tego, co nieosiągalne, może być środkiem do jego osiągnięcia. Dystans między wzniosłą doskonałością Boga a naszymi ziemskimi ograniczeniami jest bezmierny jak wody morza, ale Tora zachęca nas, byśmy dążyli do zmniejszenia tego dystansu.

Kluczem do zrozumienia pojęcia świętości w judaizmie jest stwierdzenie, że drogą do osiągnięcia świętości jest przestrzeganie drogi wskazanej przez Boga. W literaturze rabinicznej znajdujemy wiele sposobów, dzięki którym można osiągnąć bliskość Boga i w ten sposób stać się osobą świętą:

“וכי אפשר לאדם להלך אחר השכינה? אלא להלך אחר מידותיו של הקדוש ברוך הוא: מה הוא מלביש ערומים – אף אתה הלבש ערומים; הקדוש ברוך הוא ביקר חולים – אף אתה בקר חולים; הקדוש ברוך הוא ניחם אבלים – אף אתה נחם אבלים; הקדוש ברוך הוא קבר מתים – אף אתה קבור מתים” – (תלמוד בבלי, מסכת סוטה דף יד) „Lecz czy rzeczywiście jest możliwe, aby człowiek naśladował Boską Obecność? Chodzi raczej o to, że należy naśladować cechy Świętego, Błogosławionego. Tak jak On przyodziewa nagich, tak i wy powinniście przyodziewać nagich. Tak jak Święty, Błogosławiony, odwiedza chorych, tak i wy powinniście odwiedzać chorych. Tak jak Święty, Błogosławiony, pociesza żałobników, tak i wy powinniście pocieszać żałobników. Tak jak Święty, Błogosławiony, grzebał zmarłych, tak i wy powinniście grzebać zmarłych”. – Talmud Babiloński, Traktat Sota, 14.

Człowiek może być święty, gdy kroczy drogami Boga, czyni dobro innym i pracuje na rzecz istnienia świata. Być może nie jest to wcale przypadek, że kilka wersów później natrafiamy na inne znane i cytowane przykazanie:

  וְאָהַבְתָּ לְרֵעֲךָ כָּמוֹךָ… „i miłuj bliźniego swego jak siebie samego”.

W judaizmie świętość nie jest doświadczeniem, nie jest emocją i nie trzeba się ze świętością urodzić. W judaizmie świętość – jest działaniem!

Więc wróćmy do idealnego poranku: znowu zapach świeżo zaparzonej kawy, śpiew ptaków, gazeta, najnowsze wiadomości… nagle staje się jasne: świat potrzebuje świętości, twojej świętości!

Szabat Szalom!

Miriam Klimova,
Rabbinic student at HUC in Jerusalem, 
A Rabbi at the Shirat ha-Yam congregation in Haifa.

Acharei Mot

Samoocena a samoświadomość

Refleksja nad paraszą Acharei Mot

Menachem Mirski 

Po śmierci dwóch synów Aarona, Nadaba i Abihu, Bóg poucza Mojżesza o ofiarach przebłagalnych, które miały być składane przez kohanim w Jom Kippur:

Wiekuisty powiedział do Mojżesza: «Powiedz Aaronowi, swojemu bratu, żeby nie w każdym czasie wchodził do Miejsca Najświętszego poza zasłonę, przed przebłagalnię, która jest na arce, aby nie umarł, kiedy będę się ukazywać w obłoku nad przebłagalnią. Oto jak Aaron będzie wchodzić do Miejsca Najświętszego: weźmie młodego cielca na ofiarę przebłagalną i barana na ofiarę całopalną. Od społeczności Izraelitów weźmie dwa kozły na ofiarę przebłagalną i jednego barana na ofiarę całopalną. Potem Aaron przyprowadzi cielca na ofiarę przebłagalną za siebie samego i dokona przebłagania za siebie i za swój dom. (Kpł 16:2-6)

Jak wyglądało owo przebłaganie, owa ekspiacja? Nasi Mędrcy uczą nas, że dokonywano jej  poprzez ustne wyznanie grzechów:

Kapłan kładzie obie ręce na byku i spowiada się. I oto, co mówi w swoim wyznaniu: Proszę cię Boże [i wyznaję że] zgrzeszyłem, popełniłem nieprawość oraz czyniłem źle przed obliczem Twoim, [zarówno] ja, jak i [osoby z mojego] domostwa. (Miszna Joma 3:8)

Hebrajskie słowo oznaczające spowiedź, vidui, pochodzi od czasownika lehitvadot – wyznać – który jest w języku hebrajskim czasownikiem zwrotnym (podobnie jak zasadniczo wszystkie czasowniki z binjanu hitpael). W związku z powyższym, zdaniem rabina Samsona Rafaela Hirsza, spowiedź nakazana przez Torę nie polega na wyznaniu grzechów drugiej osobie; więcej, nie chodzi tu nawet o wyznanie grzechów przed samym Bogiem, ale, jak sugeruje owa refleksyjna forma gramatyczna, spowiedź nakazana przez Torę to spowiedź, w której grzesznik uświadamia sobie grzech przed samym sobą:

Nie powinniśmy ukrywać przed sobą naszych przeszłych wykroczeń, lecz patrzeć na nie nieuprzedzonym okiem, bez zamiaru ich łagodzenia. Powinniśmy przed samym sobą przyznać, że nie tylko powinniśmy byli postąpić inaczej, ale również, że było w naszej mocy postąpić inaczej. Czyniąc to, wyznajemy i konstatujemy naszą wolność wyboru, a tym samym kiedy wypowiadamy z całą szczerością formułę „zgrzeszyłem”, zawieramy w niej [także] ideę „nie powtórzę [owego] przestępstwa”. (Komentarz Hirsza odnośnie Kpł 16:4)

Istotą doświadczenia spowiedzi jest zatem samoświadomość. Ale samoświadomość jest również istotną częścią wszystkich naszych interakcji międzyludzkich. I tu dotykamy istotnego problemu. W ostatnich kilku dekadach, począwszy od pokolenia X, poprzez pokolenie Y oraz Z, mamy do czynienia z prawdziwym wysypem postaw narcystycznych i egocentrycznych, zarówno wśród mężczyzn, jak i kobiet. Psychologicznym rdzeniem tego zjawiska jest, w mojej opinii, niska samoświadomość w odniesieniu do pewnych cech własnego charakteru. Wszystko to ma swoje korzenie w wychowaniu i jest w dużej mierze spowodowane przez psychologiczne i społeczno-kulturowe koncepcje otwarcie promowane w kulturze zachodniej, takie jak koncepcje samooceny czy inne koncepcje samoakceptacji. Koncepcje te, bardzo często wyrażane w formie haseł, takich jak „kochaj samego siebie”, „każdy jest wyjątkowy” itp., wydają się być formami pozytywnych, korygujących reakcji na powszechne, negatywne praktyki społeczno-kulturowe, które nazwałbym „kulturą nieustannego gnojenia i poniżania się nawzajem”, które są wciąż obecne do w niektórych rejonach naszego kręgu kulturowego (ktoś, kto wychował się na polskiej prowincji w latach 80 i 90 przypuszczalnie wie, o czym mówię). Owszem, ta nowa (w tamtych czasach) filozofia wychowania zdecydowanie pozytywnie wpłynęła na nasze życie, uwalniając jednostki od złośliwości i resentymentów pochodzących ze społecznego otoczenia. Ale tego rodzaju doktryny generują również skutki uboczne, które są dla nas głęboko szkodliwe, zarówno pod względem psychologicznym, jak i społecznym. Tego rodzaju koncepcje i hasła należy stosować tylko w sferach ludzkiej tożsamości – religijnej, narodowej czy seksualnej. Nikt nie powinien mieć prawa mówić ci, w co powinieneś wierzyć lub do jakiej grupy społecznej powinieneś należeć. Jeśli natomiast stosujemy tego rodzaju filozofię w innych dziedzinach naszego społecznego życia, a w szczególności w kwestiach moralnych lub dotyczących ludzkiego charakteru, tego rodzaju frazesy mogą wyrządzić – i zwykle wyrządzają – wiele szkód.

Skupmy się przez chwilę na koncepcjach poczucia własnej wartości. Z grubsza rzecz biorąc  doradzają one nam poważać i doceniać samych siebie, bez względu na to, co robimy i kim jesteśmy, ponieważ to buduje naszą pewność siebie, bowiem potrzebujemy owej pewności, aby odnieść w życiu sukces. W porządku, dlaczego jednak skoncentrujemy się po prostu na pewności siebie? Rzecz w tym, że na ową pewność siebie trzeba sobie zapracować. Zdobywamy pewność siebie ucząc się, ćwicząc, pracując, rozwijając nasze umiejętności itp. Jeśli skupisz się wyłącznie na rozwijaniu pewności siebie, może ostatecznie skończyć z wieloma urojeniami na swój temat. Nie dbając o to kim rzeczywiście jesteś, możesz uzyskać wspaniałe 90-100% wyniki w testach samooceny, zostać bezrobotnym alkoholikiem i nadal uzyskiwać 90-100% w tych testach. Dzieje się tak, ponieważ celem ostatecznym filozofii poczucia własnej wartości jest bycie z siebie dumnym, nawet jeśli nie ma ku temu absolutnie żadnego powodu. Sztucznie stymulowane poczucie własnej wartości można nazwać „niezasłużoną pewnością siebie”. Nic ci to ostatecznie nie daje,  nie pomoże ci w szkole, nie pomoże ci w pracy, ostatecznie zdusi twoją karierę i ambicje, i z pewnością zrujnuje twoje relacje z innymi ludźmi, w szczególności zaś relacje miłosne. Oczywiście, niepewność, brak wiary i zwątpienie w samego siebie mogą być również szkodliwe; te jednakże przynajmniej mogą cię zmotywować, by stać się kimś lepszym, w jakiejkolwiek dziedzinie. Osoba o wysokiej samoocenie, określana również mianem narcyza, czuje się ze sobą dobrze na podstawie absolutnie niczego.

Przypuszczalnie każdy z nas spotkał na swojej drodze egocentrycznych, narcystycznych ludzi, którzy bez przerwy mówią tylko o sobie. Oczywiście nie jest to kwestia binarna, i można powiedzieć, że każdy człowiek jest w mniejszym lub większym stopniu egocentryczny. Mamy jednak w tej materii przykłady ekstremalne i na tym się tutaj skupiam. Egocentryczni i narcystyczni ludzie często imponują innym swoim życiorysem, osiągnięciami itp. Ale to wszystko jest tymczasowe, ponieważ tego rodzaju psychologiczna konstytucja powoduje wiele problemów. Osoby wysoce egocentryczne nieustannie przeoczają lub ignorują potrzeby innych ludzi. W niektórych, skrajnych przypadkach nie pozostawiają nawet innym miejsca na wyrażenie samych siebie. Będąc ślepym na potrzeby i uczucia innych ludzi wyrządzają im krzywdę emocjonalną. Osoby wysoko egocentryczne zwykle nie potrafią słuchać innych ludzi i w rezultacie lekceważą ich pomysły i idee. Wszystko to ogromnie wpływa na ich relacje z innymi, szczególnie na ich relacje miłosne, co często czyni ich niezdolnymi do pozostania w długotrwałych związkach.

Co więcej, ludzie wysoko egocentryczni mają często tendencję do przeoczenia swoich wad i grzechów. Jednakże bycie egocentrycznym lub narcystycznym nie czyni cię z definicji złym człowiekiem. Bardzo często trudno jest zakwalifikować moralnie tego rodzaju zachowania jako złe lub choćby moralnie wątpliwe. Osoba wysoko narcystyczna może być moralnie w porządku i może mieć rację w moralnej ocenie samej siebie: „Nie kradnę, nie kłamię, nigdy nie próbowałem uwieść kogoś zamężnego/żonatego… Więc w czym problem?”. Dlatego często nie mamy narzędzi moralnych, aby ich osądzać lub inspirować do zmiany zachowania. Jedynym na to lekarstwem jest samoświadomość, którą się często rozwija latami. Ale tutaj nasza tradycja może nam bardzo pomóc: nieustannie czyni nas ona bardziej ludźmi społecznymi, bardziej wrażliwymi na potrzeby innych i zawiera w sobie bardzo wiele mądrości odnośnie wszystkich tych kwestii.

Szabat szalom!

Menachem Mirski- student rabinacki w Ziegler School of Rabbinic Studies, American Jewish University, Los Angeles, USA.
Menachem Mirski is a Polish born philosopher, musician, scholar and international speaker. He earned his Ph.D. in Philosophy and is currently studying to become a Rabbi at the Ziegler School of Rabbinic Studies. His current area of interests focus on freedom of expression and thought as well as the laws of logic as it pertains to the discourse of ideology and social and political issues. Dr. Mirski has been a leader in Polish klezmer music scene for well over a decade and his LA based band is called Waking Jericho.

Thoughts on Pesach 5782

Leave Behind

Thoughts on Pesach 5782

Menachem Mirski

This Friday at sunset we will mark the beginning not only of Shabbat, but also the festival of Pesach, which is one of the main pillars of our religious experience and our identity. Passover is a festival of freedom and joy, but also of certain duties and necessary sacrifices which are supposed to shape us psychologically so that we become conscious “owners of freedom”:

The Egyptians urged the people on, impatient to have them leave the country, for they said, “We shall all be dead.” So the people took their dough before it was leavened, their kneading bowls wrapped in their cloaks upon their shoulders… Moreover, a mixed multitude went up with them, and very much livestock, both flocks and herds. And they baked unleavened cakes of the dough that they had taken out of Egypt, for it was not leavened, since they had been driven out of Egypt and could not delay; nor had they prepared any provisions for themselves. (Ex 12:33-34;38-39)

The above story is the source of a law according to which during Pesach we don’t eat not only leavened bread, but also any kind of products containing chametz, i.e. made based on the leaven of five grains: rye, wheat, spelt, oat and barley, or containing even trace amounts of them, if the process of their production could have led to the creation of leaven. Not only eating, but also owning these products on Pesach is forbidden.

Sometimes it is generally said that we do all this to commemorate those events; but this statement is not correct, since this tradition is based on a “stronger” rabbinical rule expressed in the Mishna (Pesachim 10:5): “In each and every generation a person must view himself as though he personally left Egypt, as it is stated: ‘And you shall tell your son on that day, saying: It is because of this which the Lord did for me when I came forth out of Egypt’ (Exodus 13:8)”. This rabbinical rule is almost ordering us to “embody” the fact of leaving Egypt, so that we never go back there again and so that once and for all we can remain free people, which in the human world has always been and still remains a challenge, often an uneasy challenge.

That’s among others the reason why our tradition abounds in rituals and laws helping us “embody” the experience of the exodus from Egypt. Some of them are laws regarding chametz:

When one searches for chametz on the night of the fourteenth or the day of the fourteenth [of the month of Nissan] or in the middle of the festival, he should recite the blessing before he begins to search: Blessed are You, Lord our God, King of the Universe, who has sanctified us with His commandments and has commanded us about destruction of chametz. And he searches and seeks [it] in all of the places into which we introduce chametz, as we have explained. (Maimonides, Mishneh Torah, Leavened and Unleavened Bread 3:6)

And he searches and seeks [it] in all of the places into which we introduce chametz…– such a search can be very time consuming or actually never ending, if someone treats this matter very meticulously. So we don’t become obsessed over this, the Rabbis decided that there must be a rule limiting the practice of searching and getting rid of the chametz:

And when he finishes searching – if he searched on the night of the fourteenth or on the day of the fourteenth [Nissan] before the sixth hour, he must nullify all of the chametz that remained in his possession and that he does not see. And he should say, “All the chametz that is in my possession that I have not seen – behold it is like dust.” (Maimonides, Mishneh Torah, Leavened and Unleavened Bread 3:7)

Therefore we are obliged to end the search for the chametz at a certain point and recognize that we’ve done everything in our power and seal this with the above mentioned statement. In my opinion what’s very important here is that we should use such “limiting rules” not only with regards to chametz, but also many other areas of our lives. Let us then engage in an intellectual experiment and let’s consider that chametz is: a burden, a problem, a hardship, a yoke or – a weakness or addiction. All such things are obstacles limiting our freedom. We should be always eliminating them from our lives. In many cases we should be as meticulous as with the searching for and destruction of chametz, otherwise the problems and burdens will quickly come back to us. But here we also need a “limiting rule”, so that we don’t become obsessed with fighting against all these things, since this can yield contrary to expected effects. For example focusing obsessively on one’s own weaknesses or an exaggerated search for evil in everything that surrounds us, even if the motivation behind it is positive, doesn’t make our life better. At a certain point while fighting against such things we must simply recognize that we’ve done a lot, that we’ve done all that was in our power, seal it with a blessing, leave those burdens and weaknesses behind us and keep on living our lives, not letting ourselves be determined by something we have already largely overcome, yet not completely.

Shabbat shalom,

Chag Pesach Sameach!

Menachem Mirski- student rabinacki w Ziegler School of Rabbinic Studies, American Jewish University, Los Angeles, USA.
Menachem Mirski is a Polish born philosopher, musician, scholar and international speaker. He earned his Ph.D. in Philosophy and is currently studying to become a Rabbi at the Ziegler School of Rabbinic Studies. His current area of interests focus on freedom of expression and thought as well as the laws of logic as it pertains to the discourse of ideology and social and political issues. Dr. Mirski has been a leader in Polish klezmer music scene for well over a decade and his LA based band is called Waking Jericho.

Translated from Polish by: Marzena Szymańska-Błotnicka

Refleksja na Pesach 5782

Zostawić za sobą

Refleksja na Pesach 5782

Menachem Mirski

W najbliższy piątek, o zachodzie słońca, rozpoczyna się nie tylko szabat, ale także i święto Pesach, będące jednym z głównych filarów naszego religijnego doświadczenia i naszej tożsamości. Święto Pesach jest świętem wolności i radości, ale i pewnych obowiązków oraz koniecznych wyrzeczeń, mających nas psychologicznie uformować tak, żebyśmy byli świadomymi “posiadaczami wolności”:

I nalegali Micrejczycy na lud, by ich czemprędzej wyprawić z kraju, bo rzekli: “Wszyscy pomrzemy”. I poniósł lud ciasto swoje, zanim się zakwasiło, donice swoje obwinięte w zwierzchnie szaty swe, na barkach swoich. […] I także różnoplemiennego ludu mnóstwo wyszło z nimi i trzody, i stada, dobytek wielki bardzo. I wypiekli ciasto, które wynieśli z Micraim, na placki przaśne; ponieważ się nie zakwasiło, bo wypędzeni zostali z Micraim, a nie mogli się zatrzymywać; a także zapasów nie przygotowali sobie. (Wj 12:33-34;38-39)

Powyższa historia jest źródłem prawa, wedle którego nie jemy w Pesach nie tylko chleba kwaszonego, ale także wszelkich produktów zawierający chamec, tzn. sporządzonych na zakwasie z pięciu zbóż: żyta, pszenicy, orkiszu, owsa i jęczmienia, jaki też zawierające choćby śladowe ich ilości, jeśli proces ich produkcji mógł doprowadzić do powstania zakwasu. Nie tylko jedzenie, ale i posiadanie tych produktów jest w Pesach zakazane.

Potocznie mawia się czasem, że robimy to wszystko na pamiątkę owych wydarzeń; stwierdzenie to jednak nie jest adekwatne, bowiem owa tradycja opiera się na “mocniejszej” rabinicznej zasadzie, wyrażonej w Misznie (Pesachim 10:5): W każdym pokoleniu człowiek winien postrzegać siebie tak, jakby osobiście opuścił Egipt, jest bowiem napisane: I opowiesz synowi twojemu dnia onego, mówiąc: to dla tego, co uczynił mi Wiekuisty, gdym wychodził z Micraim. Owa rabiniczna zasada nakazuje nam niemalże “ucieleśnić” fakt wyjścia z Egiptu, po to, ażeby nigdy do niego już nie wracać i aby raz na zawsze pozostać ludźmi wolnymi, co w świecie ludzkim zawsze było i jest wciąż wyzwaniem, często niełatwym wyzwaniem.

Między innymi z tego właśnie powodu nasza tradycja obfituje w rytuały i prawa pomagające nam “ucieleśnić” doświadczenie wyjścia z Egiptu. Jednymi spośród nich są prawa dotyczące chamecu:

Szukając chamecu w nocy lub w ciągu dnia czternastego [miesiąca Nissan], lub w czasie święta, należy odmówić błogosławieństwo, zanim zacznie się szukać: Błogosławiony jesteś, Boże nasz, Królu Wszechświata, który uświęciłeś nas swoimi przykazaniami i nakazałeś nam zniszczenie chamecu. Szukamy [go] we wszystkich miejscach, do których mogliśmy go zanieść, jak wyjaśniliśmy powyżej. (Majmonides, Miszne Tora, Kwaszony i niekwaszony chleb 3:6)

Szukamy [go] we wszystkich miejscach, do których mogliśmy go zanieść… – takie poszukiwania mogą być bardzo czasochłonne lub wręcz nie mieć końca, jeśli ktoś traktuje sprawę bardzo skrupulatnie. Byśmy więc nie popadli w obsesję w tej kwestii, rabini uznali, że potrzebna jest reguła ograniczająca praktykę poszukiwania i pozbywania się chamecu:

A kiedy skończymy poszukiwania – jeśli szukaliśmy w nocy czternastego lub w ciągu dnia, czternastego [Nissan] przed godziną szóstą, musimy unicestwić cały chamec, który pozostał w naszym posiadaniu i ten, którego nie widzimy. I powinniśmy powiedzieć: „Cały chamec, który jest w moim posiadaniu, a którego nie widziałem, jest jak proch”. (Majmonides, Miszne Tora, Kwaszony i niekwaszony chleb 3:7)

Jesteśmy zatem zobligowani zakończyć poszukiwania chamecu w pewnym momencie i uznać, że zrobiliśmy wszystko, co było w naszej mocy i przypieczętować to powyższą deklaracją. Co jest moim zdaniem bardzo tutaj istotne to to, że tego rodzaju “zasady ograniczające” powinniśmy stosować nie tylko wobec chamecu, ale i w wielu innych dziedzinach naszego życia. Zróbmy więc intelektualny eksperyment i uznajmy chamec za: ciężar, kłopot, uciążliwość, brzemię, albo – słabość czy uzależnienie. Wszystkie tego rodzaju zjawiska stanowią przeszkody ograniczające naszą wolność. Powinniśmy je stale z naszego życia eliminować. W wielu przypadkach powinniśmy być tak skrupulatni, jak z szukaniem i unicestwianiem chamecu, inaczej kłopoty i uciążliwości szybko do nas wrócą. Jednakże i tu potrzebujemy “zasady ograniczającej” żeby nie popaść w obsesję w walce z tymi wszystkimi zjawiskami, bowiem to może przynieść efekty przeciwne do zamierzonych. Obsesyjne skupianie się na własnych słabościach, na przykład, lub też przesadne doszukiwanie się zła we wszystkim wokół, choćby pozytywnie motywowane, nie czyni naszego życia lepszym. W pewnym momencie walki z tymi zjawiskami musimy po prostu uznać, że zrobiliśmy dużo, że zrobiliśmy wszystko, co było w naszej mocy, przypieczętować to błogosławieństwem, zostawić owe ciężary i słabości za sobą, i iść przez życie dalej, nie dając się determinować czemuś, co w dużym stopniu już przezwyciężyliśmy, choć jeszcze nie całkowicie.

Szabat szalom,

Chag Pesach sameach!

Menachem Mirski- student rabinacki w Ziegler School of Rabbinic Studies, American Jewish University, Los Angeles, USA.
Menachem Mirski is a Polish born philosopher, musician, scholar and international speaker. He earned his Ph.D. in Philosophy and is currently studying to become a Rabbi at the Ziegler School of Rabbinic Studies. His current area of interests focus on freedom of expression and thought as well as the laws of logic as it pertains to the discourse of ideology and social and political issues. Dr. Mirski has been a leader in Polish klezmer music scene for well over a decade and his LA based band is called Waking Jericho.

Neal Brostoff: Polish Jewish Art Music

Beit Polska and Friends of Jewish Renewal in Poland present a new series

Freighted Legacies: The Culture and History of Jewish Interactions in Poland

Neal Brostoff:  Polish Jewish Art Music

Klezmer music has dominated the conversations about the post-communist Jewish culture renaissance in Poland.

However, creative activity in art music (classical music) has its own proud history, beginning with the virtuoso pianist and composer Maria Szymanowska in the late 18th century We will listen to one of her nocturnes, which strongly influenced Frederic Chopin’s compositional style. The webinar will offer an overview of primarily 20th century music of the Polish-Jewish experience, including the work of Krzysztof Penderecki (not Jewish) whose powerful Kaddish Oratorio concludes with the version of the Kaddish prayer sung at the High Holydays morning services. Szymon Laks survived Auschwitz, where he conducted the inmates’ orchestra. We will learn about his haunting art song on the poem of Antoni Slonimski, Elegy for the Lost Jewish Villages.

The program’s presenter, Neal Brostoff, taught courses in Jewish and Israeli music history and Jewish music  performance in UCLA’s Departments of Ethnomusicology and Musicology from 2011 to 2016. Mr. Brostoff has also served as the music programs coordinator for the Mickey Katz Endowed Chair in Jewish Music at UCLA. He has taught Jewish music courses at Loyola Marymount University and at American Jewish University in Los Angeles. In his professional career, Mr. Brostoff has produced Jewish music concerts and festivals and has lectured on Jewish music topics. He has also served as director of cultural affairs for the Israeli Consulate in Los Angeles and as a music specialist at the Skirball Cultural Center. Active as a cantorial accompanist and choir director, Mr. Brostoff served congregations Adat Ari El and Temple Aliyah in Los Angeles from 1971 to 2007. He holds undergraduate and graduate degrees in music from Mount St. Mary’s College and California State University, Fullerton.




Cedaka צדקה PAYPAL

Bank transfer details

Beit Polska – Związek Postępowych Gmin Żydowskich
Account number:
Bank Pekao S.A.
IBAN: PL47 1240 1040 1111 0010 3311 7066
Transfer title: „Donation for statutory objectives for Beit Warszawa”

Paraszat Tazria

Paraszat Tazria

פרשת תזריע

Wajikra 12:1-13:59


Miriam Klimova,
studentka rabinacka w Hebrew Union College w Jerozolimie
oraz rabinka kongregacji „Szirat ha-Jam” w Haifie.

Z czasem przyzwyczajamy się do wszystkiego – złych ludzi w naszym środowisku, wojny, choroby… W swoim życiu doświadczamy rzeczy dobrych i miło nas zaskakujących, ale często też smutnych i przygnębiających, których się nie spodziewaliśmy, których nie wybieraliśmy. Umysł, jak wiadomo, nie lubi marnować swojej energii, dlatego wiele wykonywanych przez nas czynności odbywa się automatycznie i nie zawsze panujemy nad swoją reakcją na te lub inne wydarzenia.

Gdy czytamy paraszę Tazria, raczej przypomina ona medyczną książkę z obrazkami. Opisuje formy trądu, opowiada jak powinna wyglądać skóra, a nawet kolor włosów, aby określić osobę jako nieczystą lub czystą. Brzmi dość technicznie, a jednak kryje się w tej paraszy wiele bólu. Trędowaty musiał wejść do obozu i krzyczeć „Tame! Tame! Nieczysty! Nieczysty!”, aby ostrzec wszystkich o ryzyku zarażenia. Ale… ciekawszy jest opis, którego brakuje: Tora słowem nie wspomina o uczuciach tego człowieka, nie mówi, jakie znaczenie nadawał swemu okrzykowi. Czy było to jęczenie z bólu? „Spójrz na mnie! Spójrz na mnie i na moje cierpienie! Muszę mieszkać poza obozem. Do żadnej osoby nie wolno mi się zbliżać, i nawet do Boga! Przecież nie wolno mi zbliżać się do Miszkanu – miejsca jego zamieszkania”.

Biblijną nazwą caraat – trąd – nazwaliśmy nową chorobę zakaźną odkrytą w średniowieczu. Uczeni, którzy badali tę kwestię, wykazali, że choroba opisana w Torze nie odpowiada temu, co znamy pod pojęciem trądu. W istocie nie jest dla nas jasne, czym jest trąd, o którym mówi Tora. Trąd skóry – da się zrozumieć, ale trąd bramy, trąd domu?

Mędrcy Miszny i Talmudu prawdopodobnie rozumieli w tej sprawie nie więcej od nas. Więc tworzą własną, odpowiednią dla swoich czasów i potrzeb interpretację. Wykorzystują język Tory, słowa i wersety, zazwyczaj oderwane od kontekstu, aby nauczać społeczeństwo lekcji moralności. Tak więc na przestrzeni pokoleń choroba pod nazwą caraat stała się nie jedynie zjawiskiem fizycznym, ale fizycznym przejawem problemu trafu moralnego. Trąd – caraat – przekształca się z definicji defektu fizycznego w definicję defektu duchowego, który objawia się jako choroba skóry. Słowo trędowaty – mecora – otrzymuje nowe wyjaśnienie i tłumaczone jest jako ten, kto – moci szem ra – obmawia i plotkuje. To ma sens. Jeśli człowiek jest zmuszony do życia w izolacji, nie będzie mógł dalej wypowiadać oszczerstw, ponieważ nie będzie nikogo, kto by go słuchał.

Starożytni wierzyli, że nieszczęścia i plagi, które spadły na człowieka, były wyrazem Bożego gniewu. Bóg ukarał Faraona „i dotknął go wielkimi plagami” za to, że zabrał Saraj do swego pałacu (Bereszit 12,17). Według tradycyjnych komentarzy związek między laszon hara i caraat zostaje podkreślony w przypadku Miriam, która została zakażona tą chorobą zaraz po incydencie, w którym w sposób lekceważący wypowiedziała się o Mojżeszu (Bemidbar 12). Jednak możemy i powinniśmy polemizować z komentarzem! Wedle tekstu księgi Bereszit Faraon nie miał zielonego pojęcia, że Saraj była żoną Abrama. A w drugim przykładzie powstaje pytanie: z jakiego powodu tylko Miriam jest chora, a inni, którzy tak samo wypowiadali się o Mojżeszu – nie?

Tak czy inaczej grzech negatywnego mówienia o kimś jest uważany w judaizmie za jeden z najpoważniejszych grzechów. Czasami porównuje się go nawet do morderstwa. Wydaje się to przesadą, jednak trudno przecenić wpływ i krzywdę, jaką może wyrządzić nasza mowa.

Współczesnym przykładem takiej sytuacji mogą być artykuły w polskich gazetach z ostatnich dni, w których ludzie opisują, jak żałują, że przyjęli uchodźców do swojego domu, jak mało mają teraz miejsca, że trzeba dużo jedzenia, aby nakarmić wszystkich i że bardzo chcą tych przybyszy jak najszybciej się pozbyć. Mamy tu sytuację, gdy człowiek, który powiedział, że chce pomóc ludziom, którzy cierpią, ponieważ musieli opuścić swoje domy, po pewnym czasie jest zmęczony obecnością obcych ludzi i udaje się do gazety, aby udzielić wywiadu dla całego kraju, w którym opisuje wszystkie swoje negatywne emocje. Przede wszystkim nie wolno nam nigdy zapominać, że człowiek nie jest zabawką – oddycha, je, korzysta z toalety, odczuwa emocje, boi się, gniewa się… Wymaga czegoś więcej niż tylko spontanicznego lub chwilowego zainteresowania. Nie powinniśmy nigdy zapominać, że nie ma ludzi doskonałych, że jeśli nawet miała miejsce sytuacja, w której ktoś był dla nas osobiście niemiły, jest to przykre i należy powiedzieć tej osobie prosto w oczy, że się myli – ale czyż można na takiej podstawie oceniać cały naród, uogólniając na wszystkich, jak gdybyśmy nie mówili o dziesiątkach milionów ludzi o różnych poglądach, wychowaniu i wykształceniu? Wielki smutek i ogromny żal wzbudza fakt, że jesteśmy świadkami tego, jak dobra inicjatywa pomocy bliźniemu zamienia się w sianie ziarna, z którego jako plon wyrośnie nienawiść.

Moglibyśmy kontynuować omawianie problemów związanych z negatywną mową, ale zamiast tego chcę skupić się na jednostkach i naszej postawie wobec nich.

Zadaniem kapłana było jedynie zidentyfikować caraat, zdiagnozować, czy choroba jest zaraźliwa, i jeśli tak, odizolować osobę zarażoną od rodziny i społeczności.

Natomiast dzisiaj na poziomie duchowym rola rabina jest zupełnie inna niż działania kapłana w paraszy Tazria. Współczesne społeczeństwo nie może zostawiać człowieka samego z jego lękami i zranieniami! Musimy dać mu poczucie przynależności, postępować odwrotnie od nakazu Tory: nie trzymać się z daleka, a zaprosić cierpiącego człowieka do naszego obozu.

Wydaje się, że każdy kontakt ze światem pozostawia nas zarażonymi… Jesteśmy rozproszeni, zdezorientowani, niespokojni. Wydaje się, że możemy nawet częściowo wybrać, czego dotykać, a czego unikać. Innymi słowy, w pewnym stopniu wybieramy rodzaj wpływu, jaki świat będzie miał na nas. W swoim życiu doświadczamy rzeczy smutnych i przygnębiających, których się nie spodziewaliśmy, których nie wybieraliśmy. Ale jedynie my wybieramy swój stosunek wobec nich! Każdy człowiek wybiera swoją postawę wobec życia i wobec życia swoich bliźnich.

Życzę dobrego wyboru dla każdej i każdego z nas!

Szabat Szalom!

Miriam Klimova,
studentka rabinacka w Hebrew Union College w Jerozolimie oraz rabinka kongregacji „Szirat ha-Jam” w Haifie.


Things we deserved and things we didn’t deserve

Thoughts on parashat Shemini

Menachem Mirski 

Does everything (bad) that happens to us happen for a reason? If so, where should we look for answers? In theology, science or our moral conduct as individuals or groups? The Torah portion for this week brings up this topic. On the eighth day, following the seven days of their inauguration, Aaron and his sons begin to officiate as kohanim (priests); a fire comes down from God to consume the offerings on the altar, and the divine presence comes to dwell in the Sanctuary. Aaron’s two elder sons, Nadav and Avihu, offer a “foreign fire before God” and die before God. Aaron is silent in face of this tragedy. Moses and Aaron subsequently disagree as to a point of law regarding the offerings, but Moses concedes to Aaron that Aaron is in the right.

The reason that Nadav and Avihu died is mentioned in theTorah:

And the sons of Aharon took each his censer, and they put in them incense. And they offered before יהוה foreign fire which He had not commanded them.

(Leviticus 10:1)

Yet the Sages and the midrashim give numerous reasons and explanations as to what their sin was and why they died. Some commentators praise Aharon’s sons and consider them as exceptional people: the sons meant what they did for the best and did more than they were commanded. But they were punished because no man has the right to do more or less in the Divine service than he was commanded. Other commentators find serious faults in the actions of Aharon’s sons. Some claim that they showed disrespect for the Mishkan and the Divine service, for example, that they entered the Mishkan wearing the robes of a regular Kohen rather than those of a Kohen Gadol; they had previously imbibed wine; they offered a sacrifice which they had not been commanded to bring. There are also commentators who accuse them of improper behavior which discredited their priesthood: that they were arrogant and did not take wives because of their conceit, for they felt that no other family was as distinguished as theirs, and they did not have children; that they were not friendly to one another; they wanted to determine the halachah in the presence of their Rebbi (Moshe), or, they awaited the death of Moshe and Aharon, so that they could take over the leadership of the nation.

The list of reasons for their sudden death goes on and on. Thus, it is legitimate to ask why the Rabbis were not satisfied with the simple answer given by the Torah and had to bring all of the other reasons. The answer to that question lies in the two fundamental theological assumptions of rabbinic thinking with regard to theodicy: 1) Everything bad that happens to the (Jewish) people can be and generally should be seen as Divine punishment; 2) The rabbinic mind has always been sensitive to injustice, and consequently, to any sort of incommensurability of the Divine punishment. The first assumption actually belongs to the oldest strata of biblical theology and theodicy: God is always just and every suffering/injustice comes from human sin/error. It’s not the only theodicy in Judaism; other answers to the problem of evil, including various concepts of unjustified suffering, had been successively developed starting from the late Second Temple period. But the idea that every misfortune and suffering is a result of human and not Divine action marks the rabbinic mind definitely until Holocaust and to some extent even until today. Thus, regarding the second assumption, the Rabbis, seeing the disproportion of the punishment, had no other choice than to come up with a variety of reasons for it.

Whether it is right to see everything that happens to us through the lens of Divine reward/punishment is a very extensive topic. To see everything that way is more “faith oriented”, so to say, whereas to admit that there is undeserved pain and suffering seems to be more “reason oriented”. Both approaches have their pros and cons. To see everything through the lens of Divine punishment can be for us, and often is, a driving force to be more moral, more careful, more observant, namely, to be conscious of our own responsibilities. To admit that there is an undeserved pain and suffering opens our eyes and minds to everything we have no influence on and it often helps us deal with our feelings of guilt.

All that is particularly relevant in our political judgments today. There are always things we, as individuals, communities or nations could have done better. But there are also the things we had no influence on, even though we could sense long before that they would determine our fate in a way we would want to avoid. Let’s apply this to the current situation of Ukraine and the Ukrainian people: this country has a long record of corrupt governments and social injustices stemming from it. Had they done better in this matter, as a nation and society, their position right now would have probably been better. Even their president, Zelensky, with my entire sympathy and admiration towards him, committed several mistakes, like those in his speech in Knesset a few days ago: his comparisons of the present situation of Ukraine to the Holocaust, as well as his claims about the role of Ukrainians in saving Jews during that time, were very inaccurate. But none of what the Ukrainians and their leadership did or didn’t do in recent decades makes them deserve Putin’s Russia aggression. What the Ukrainian people absolutely deserve is greater support from the West, in every politically doable matter. But on the other hand, this fact should not make us blind to the difficult and painful events that took place in the course of Polish-Jewish-Ukrainian history. It’s not necessary to talk about these events right now but it’s also unnecessary to idealize the victims in order to help them to bring peace and justice.

Shabbat shalom!

Menachem Mirski- student rabinacki w Ziegler School of Rabbinic Studies, American Jewish University, Los Angeles, USA.
Menachem Mirski is a Polish born philosopher, musician, scholar and international speaker. He earned his Ph.D. in Philosophy and is currently studying to become a Rabbi at the Ziegler School of Rabbinic Studies. His current area of interests focus on freedom of expression and thought as well as the laws of logic as it pertains to the discourse of ideology and social and political issues. Dr. Mirski has been a leader in Polish klezmer music scene for well over a decade and his LA based band is called Waking Jericho.


Rzeczy, na które zasłużyliśmy i te, na które nie zasłużyliśmy

Refleksja nad paraszą Szemini

Menachem Mirski 

Czy wszystko (złe), co nam się przytrafia, wydarza się z jakiegoś powodu? Jeśli tak, to gdzie szukać odpowiedzi? W teologii, nauce czy w naszym postępowaniu moralnym jako jednostek lub grup? Porcja Tory na ten tydzień porusza ten temat: ósmego dnia, po siedmiu dniach ich inauguracji, Aharon i jego synowie zaczynają sprawować urząd jako kohanim (kapłani); ogień zstępuje od Boga, aby strawić ofiary na ołtarzu, i tym samy przybywa boska obecność, aby zamieszkać w Sanktuarium. Dwaj starsi synowie Aharona, Nadab i Abihu, ofiarowują „obcy ogień przed Bogiem” i umierają. Aaron milczy w obliczu tej tragedii. Mosze i Aharon później nie zgadzają się co do kwestii halachicznej dotyczącej ofiar, ale ostatecznie Mojżesz przyznaje Aaronowi rację.

Powód śmierci Nadaba i Abihu jest podany w Torze:

I wzięli synowie Ahrona – Nadab i Abihu, każdy kadzielnicę swoję, i włożyli w nie ognia, i położyli nań kadzidła, i tak przynieśli przed oblicze Wiekuistego ogień obcy, którego nie przykazał im (Kapłańska 10:1).

Jednakże nasi mędrcy i ich midrasze podają liczne powody i wyjaśnienia, jaki był ich grzech i dlaczego umarli. Niektórzy komentatorzy chwalą synów Aharona i uważają ich za wyjątkowych ludzi: synowie wiedzieli, co robili, ich intencje były dobre, lecz zrobili więcej, niż im nakazano i zostali ukarani, ponieważ żaden człowiek nie ma prawa wykonywać w służbie Bożej więcej lub mniej, niż mu nakazano. Inni komentatorzy dopatrują się natomiast poważnych błędów w poczynaniach synów Aharona. Niektórzy twierdzą, że okazywali brak szacunku dla Miszkanu i służby Bożej, na przykład, że weszli do Miszkanu w szatach zwykłego Kohena, a nie Kohena Gadol; inne wyjaśnienie – wcześniej pili wino; złożyli ofiarę, której nie nakazano im złożyć. Są też komentatorzy, którzy zarzucają im niewłaściwe zachowanie, kompromitujące ich kapłaństwo: że byli aroganccy i nie żenili się z powodu swojej zarozumiałości, gdyż uważali, że żadna inna rodzina nie była tak wyróżniająca się jak ich, w rezultacie – że nie mieli dzieci; że nie byli dla siebie przyjaźni; że chcieli ustalić halachę w obecności ich Rebbi (Mosze) lub wręcz czekali na śmierć Moszego i Aharona, aby mogli przejąć przywództwo narodu.

Lista przyczyn ich nagłej śmierci jest długa. Dlatego uzasadnione jest pytanie, dlaczego rabini nie byli zadowoleni z prostej odpowiedzi udzielonej przez Torę i musieli podać te wszystkie inne powody. Odpowiedź na to pytanie tkwi w dwóch fundamentalnych założeniach teologicznych myśli rabinicznej w odniesieniu do teodycei: 1) Wszystko, co złe, co dzieje się z narodem (żydowskim) może być i powinno być postrzegane jako kara Boża; 2) Umysł rabiniczny zawsze był wrażliwy na niesprawiedliwość, a co za tym idzie, na jakąkolwiek niewspółmierność kary Bożej. Pierwsze założenie należy właściwie do najstarszych warstw teologii i teodycei biblijnej: Bóg jest zawsze sprawiedliwy, a każde cierpienie/niesprawiedliwość pochodzi z ludzkiego grzechu/błędu. To nie jedyna teodycea w judaizmie; inne odpowiedzi na problem zła, w tym różne koncepcje nieusprawiedliwionego cierpienia, były sukcesywnie rozwijane, począwszy od późnego okresu Drugiej Świątyni. Ale idea, że ​​każde nieszczęście i cierpienie jest wynikiem działania ludzkiego, a nie Boskiego, naznacza umysł rabina zdecydowanie aż do Holokaustu, a do pewnego stopnia nawet do dzisiaj. W związku z tym drugim założeniem rabini, widząc dysproporcję kary, nie mieli innego wyjścia, jak starać się odnaleźć różne jej inne przyczyny.

To, czy słuszne jest postrzeganie wszystkiego, co nam się przydarza, przez pryzmat Boskiej nagrody/kary, to bardzo obszerny temat. Widzenie wszystkiego w taki właśnie sposób nazwałbym „zorientowaniem na wiarę”, podczas gdy przyznanie, że istnieje w świecie niezasłużony ból i cierpienie, wydaje się być czymś bardziej „zorientowany na rozum czy rozsądek”. Oba podejścia mają swoje plusy i minusy. Spojrzenie na wszystko przez pryzmat kary Bożej może być dla nas i często jest siłą napędową, aby być bardziej moralnym, bardziej uważnym, bardziej spostrzegawczym, i np. bardziej świadomym swoich własnych obowiązków. Przyznanie się, że istnieje niezasłużony ból i cierpienie, otwiera także nasze oczy i umysły na wszystko, na co nie mamy wpływu i często pomaga nam radzić sobie z poczuciem winy.

Wszystko to jest szczególnie istotne w naszych dzisiejszych osądach politycznych. Zawsze są rzeczy, które my jako jednostki, społeczności lub narody mogliśmy zrobić lepiej. Ale są też rzeczy, na które nie mieliśmy wpływu, choć już dawno wyczuwaliśmy, że zadecydują o naszym losie w sposób, którego chcielibyśmy uniknąć. Zastosujmy to do obecnej sytuacji Ukrainy i narodu ukraińskiego: kraj ten ma długą historię skorumpowanych rządów i wynikających z tego niesprawiedliwości społecznych. Gdyby radzili sobie lepiej w tej sprawie, jako naród i społeczeństwo, ich pozycja w tej chwili byłaby prawdopodobnie lepsza. Nawet ich prezydent Zełenski, z całą moją sympatią i podziwem dla niego, popełnił kilka błędów, jak te w swoim przemówieniu w Knesecie kilka dni temu: porównanie obecnej sytuacji Ukrainy do Holokaustu, a także twierdzenia o roli Ukraińców w ratowaniu Żydów w czasie Zagłady była bardzo nieadekwatne. Jednakże nic z tego, co Ukraińcy i ich przywódcy zrobili lub czego nie zrobili w ostatnich dziesięcioleciach, nie sprawia, że ​​zasługują na agresję Putina na Rosję. To, na co naród ukraiński absolutnie zasługuje, to większe wsparcie Zachodu w każdej politycznie możliwej sprawie. Z drugiej jednak strony fakt ten nie powinien przesłaniać nam trudnych i bolesnych wydarzeń, które miały miejsce w polsko-żydowsko-ukraińskiej historii. Nie trzeba koniecznie rozmawiać o tych wydarzeniach właśnie teraz, ale i też nie jest konieczne idealizowanie ofiar po to, aby pomóc im przywrócić pokój i sprawiedliwość na świecie.

Szabat szalom!

Menachem Mirski- student rabinacki w Ziegler School of Rabbinic Studies, American Jewish University, Los Angeles, USA.
Menachem Mirski is a Polish born philosopher, musician, scholar and international speaker. He earned his Ph.D. in Philosophy and is currently studying to become a Rabbi at the Ziegler School of Rabbinic Studies. His current area of interests focus on freedom of expression and thought as well as the laws of logic as it pertains to the discourse of ideology and social and political issues. Dr. Mirski has been a leader in Polish klezmer music scene for well over a decade and his LA based band is called Waking Jericho.