For Shavuot

For Shavuot


Rabbi Dr Walter Rothschild

Beit Warszawa. 28th. May 2020. (6th. Sivan 5780) 

All major Jewish festivals have different layers reflecting different historical periods within and outside the Land, agricultural and post-agricultural activities, and more. Shavuot, as well as being traditionally a harvest festival for the new year’s wheat, is also considered to be the time at which – seven weeks after the Liberation of Pesach – Israel received the specific revelation from God on Mount Sinai, through Moses as the intermediary. The story is (hopefully) well-known – but it is interesting how few people ever actually read it carefully, for the text of the Torah throws out many challenging questions for us all. Nothing, but nothing is as simple as it seems at first sight.

For the moment I shall put to one side the fact that in the Torah we actually have two versions of the initial Commandments – known in Hebrew as the ”Asseret HaDibrot”, the ”Ten Words” – one in Exodus chapter 20, where the event happens within the chronology of the flight of the Israelite slaves from Egypt, across the Sea and into the Wilderness – and once in Deuteronomy chapter 5 when, forty years later, Moses is trying from memory to describe to the next generation what happened and what was said. For fundamentalists it is a major problem that the two versions are not word-for-word utterly identical; for elderly rabbis it is TOTALLY understandable why Moses remembers things differently several decades on.

But even looking at Exodus 20: Before accepting the Revelation the Israelites were told to go into self-isolation for the ‘Shelosh yemei hagbalah’, the three days of keeping apart, they had to wash and avoid intimate contact. Just like now, in fact! Then Moses was summoned by God to ascend the mountain and – well, the text is confused, it cannot be in chronological order, there were a lot of exciting sound effects and clouds, but: Something Happened.

What exactly? We cannot say. According to the text, A Voice gave Moses a set of laws, of instructions, sometimes with a reason attached and sometimes very bluntly, in just two words. We have been analysing these words ever since, dividing them into five that should regulate our relationship to God, and five that should regulate our relationship to others, trying to understand the nuances and interpret the words used. But the concept of Law is vital. The text implies that These Laws were given by This God to This People at This Time – it is an intriguing theological question whether they were ever intended to be universal! But they have effectively become so in all societies that are based upon the biblical traditions.

A Law can work in two ways; It can be imposed from outside, from above, by the collective authority upon the individual, with the threat of terrible punishments for any infringement; Or it can be adopted internally, internalised by the individual who decides that this is how they wish to behave.

Why are these commands given now, on Sinai? Because the people are now freed from slavery and it is precisely when you are free that you need laws. When you are not free all you get are commands and instructions – ”Do this, do that, work now, stop now!….” – all is external and pressure and often with the threat of severe, brutal punishment for non-compliance. But when you are free there is a danger of anarchy and so you need to learn the rules to live by – how to relate to others (even to your parents) or to people you dislike but should NOT murder, or people whom you find attractive but you should NOT ruin their marriages, how to arrange your own calendar, how to treat your animals and give them, too, a day of rest, how to relate to other people’s property (ignore it, don’t envy them, don’t get jealous, just accept that this belongs to someone else)…. and so forth. The Law is to be INTERNALISED so that you apply it for yourself and to yourself, employing self-discipline rather than external threat. The Law becomes in many respects a matter of personal choice – albeit there may be social pressure, but that is different from pressure from a dictator, a tyrant, a king, a Pharaoh. Society will expect you to control yourself and to integrate into the values of mutual respect, respect for private and public property, respect for shared communal time (when to open your shop, when to make music, when to cut the grass, when to keep quiet), respect for morality, respect for the generation before you, and more.

A law-abiding society is one which barely needs any law-enforcement because the people keep to the correct behaviour automatically, at their own wish. Laws of course have a double working; they prevent you doing something unpleasant to someone else but – just as important – they act to prevent someone else doing unpleasant things to you. You can go out on the street and feel safe, you can park your car and feel confident it will not be stolen or vandalised, you can send your children alone off to school without worrying, you can take time for your own spiritual needs without being penalised by your employer (for whom you will work faithfully on the working days), you can grow gently older knowing that your children will take filial responsibility for your needs, and everything is mutual. This should never be ignored, never be underestimated. There is a basic trust in the system. When I grew up in England you were told as a child to go to a policeman if you got lost. I can think of quite a few countries where that would nowadays be the LAST thing a defenceless lost child should do.

So a concept of Law should underlie any successful society. One knows what is permitted, what is encouraged, what is tolerated even if not really approved of, and what is forbidden. One knows where the law protects you and your rights, and where it protects your fellow citizens and their rights. In the nature of things there is usually plenty of scope for discussion and interpretation, which is why we have legal systems in which jurists play out the questions that constantly arise, bringing cases to the courts to test what level of evidence is required, what flexibility may be pleaded for, what punishments are appropriate. Can an old law applying to a donkey, a pack animal, be applied now to a motor vehicle? Can a law that refers to Slaves be applied to Employees? Can a reference to ‘work’ be interpreted only as physical labour or are other activities to be included in the definition too? How does the command to honour one’s parents apply in a patchwork family? Is a new law required for a new situation and who may make it? Almost from the outset Moses will be plunged into decades of debate and argument, about Chukim and Mishpatim and Mitzvot, about how laws of Shabbat apply to a man picking firewood, how laws of inheritance apply if there are no male heirs, and so forth. First the Torah, with the need to appoint judges to handle some issues, then the Mishnah and then the Gemara and then the Codices illustrate the process as the ripples caused by the stones of Real Life grow in the pond of Abstract Law and this is good because Real Life keeps changing and keeps throwing up new legal challenges as new situations are created. Define ‘being alive’ in a time when people can be kept in coma for years; define ‘murder’ when people ask others for help to die…..

On Shavuot, therefore, we celebrate (amongst other things) the concept of Law. Not of oppressive law, not of brutal commands or inflexible instructions, but the very idea that there IS such a thing as ‘Right’ and there IS such a thing as ‘Wrong’. (Something which, remarkably, even many educated people still seem to have difficulty understanding). And the most important person in the whole process is not the tyrant (or Council) who makes the law or the government agent who imposes them or the spy who checks for signs of secret disobedience; No, the most important person is the one who accepts the idea and does their best to live, not by the Laws, but by Law.

And – I hope – this means All of Us.

Chag Sameach!

Rabbi Dr. Walter Rothschild

Chaje Sara

Chaje Sara

Rabin Walter Rothschild


Sidra ta ma dla mnie obecnie szczególnie osobiste przesłanie, jako że zaczyna się od opisu śmierci starszej matriarchini i przygotowań, które trzeba poczynić do jej pogrzebu. Ale jest to po prostu część życia i trzeba ją jako taką zaakceptować, jakkolwiek by to nie było bolesne. Biedny Abraham – najpierw Bóg nakazał mu, żeby opuścił dom własnego ojca w rozdziale 12, zaś teraz, w rozdziale 23, opuściła go żona, z którą był przez wiele lat, a w istocie przez wiele dziesięcioleci. Później, w rozdziale 25 (werset 8) dowiemy się o śmierci Abrahama i o tym, jak został „przyłączony do przodków swoich” – nie wspomina się jednak o tym, żeby połączył się na nowo ze swoją żoną! Nigdy nie jest do końca jasne, jakie jest stanowisko Tory w kwestii życia po śmierci albo przynajmniej dalszego istnienia po tym, jak ziemska egzystencja dobiegła końca. Pojawiają się różne dziwne odniesienia – zaczynając od tego, jak krew Abla wciąż krzyczy spod ziemi po tym, jak został zabity. Pod koniec Tory również Mojżesz zostanie „przyłączony do swoich przodków”; ironiczny jest w tym kontekście fakt, że jako dziecko został odłączony od swojej rodziny pochodzenia, a więc nie wiedział zbyt wiele o tych przodkach. Ale prędzej czy później wszyscy musimy umrzeć i pojawiają się wtedy takie oto pytania: Dokąd? Z kim? Co się stanie z każdym z nas? Czy relacje, które nawiązaliśmy w tym życiu – relację dziecka do rodzica (albo dziadka lub babci), z partnerami i małżonkami, relację rodzica do dziecka, rodzeństwa do rodzeństwa – będą w jakiś sposób kontynuowane? Czy będziemy wciąż rozpoznawalni jako „my”, cokolwiek to znaczy, dla tych, którzy nas znali? Niektórzy udają się do grobów słynnych rabinów i zwracają się do nich z prośbami, tak jakby nie przeszli oni już na emeryturę albo nie zmarli, ale jak gdyby wciąż sprawowali swój urząd i wciąż mieli swoją siatkę przydatnych kontaktów… i jak gdyby wciąż można się było do nich zwracać.

Tydzień temu odprawiałem modlitwy podczas poświęcenia kamienia nagrobnego dla pewnego starego człowieka, który, nieżonaty i nieposiadający dzieci, zmarł w samotności w Hamburgu w wieku 82 lat – uciekł tam ze swojej rodzinnej miejscowości, małego miasteczka w Mecklenburgu, z powodu prześladowań i deportacji, ale oznaczało to, że zmarł samotnie w Hamburgu raczej niż z pozostałymi członkami swojej gminy w Auschwitz. Ruch, jakiego podjął się w desperacji nie zapewnił mu wielu dodatkowych lat życia ani też zdrowia czy też szczęścia. Miał jednak grób w Hamburgu – ale był to nieoznaczony grób, a więc pewna grupa postanowiła oznaczyć go, stawiając nagrobek z jego imieniem i garstką szczegółów z jego życia. Był to miły gest, a w istocie micwa, choć osoby te nie były Żydami, a zatem nie miały obowiązku wypełniać micwy – ale nasuwa się pytanie: czy ten mężczyzna będzie w ogóle o tym wiedział? Czy będzie zdawał sobie sprawę, że ludzie zgromadzili się wokół jego grobu, w którym leżał od ponad 70 lat, czy jego kości usłyszą, jak odmawiany jest Kadisz? Czy jego dusza uraduje się z tego powodu? Czy poczuje się lepiej, teraz, kiedy nie został zapomniany? Trudno jest powiedzieć cokolwiek rozsądnego albo racjonalnego na temat takich spraw, jako że jest to wszystko kwestia uczuć, tego co „czujemy, że jest słuszne”.

Abraham „czuł, że słuszne będzie”, żeby ciało jego zmarłej żony zostało gdzieś złożone do spoczynku, w jakimś bezpiecznym miejscu, zabezpieczonym przed grasującymi zwierzętami, które mogłyby naruszyć szczątki. W ziemi, albo przynajmniej pod powierzchnią ziemi, w jaskini. Co dziwne, choć wcześniej było już wiele pokoleń, wielu się urodziło i wielu zmarło, jest to pierwszy raz, kiedy wspomina się o pogrzebie. Nigdy nie słyszymy o tym, żeby Adam organizował pogrzeb dla Chawy ani dla ich syna. Wiemy, że jeden z braci Awrama zmarł, zanim ten opuścił Haran, ale nie wspomina się o żadnych rytuałach żałobnych. Niestety milczeniem otoczony jest również koniec życia Sary; w poprzednich rozdziałach czytaliśmy o wygnaniu i nieomal zamordowaniu służącej Hagar z jej synem – starszym synem Awrahama; a następnie o nieomalże morderstwie czy też „złożeniu w ofierze” Izaaka, syna Sary i drugiego syna Awrahama, ich jedynego wspólnego syna. Następnie Awraham dostaje informacje o narodzinach pewnej liczby bratanków – 12 bratanków i bratanic, żeby być dokładnym, co stanowi dziwne podobieństwo do jego własnych wnuków, późniejszej rodziny Jakuba, dwunastu synów i córki.
A potem – nagle – bez żadnych pożegnań, żadnych słynnych ostatnich słów, żadnej sceny na łożu śmierci, bez żadnych lamentów – Sara odchodzi. Mówi nam się nawet, że Abraham „przybył”, aby ją opłakiwać, tak jakby nie był obecny przy jej śmierci. Jest to dość żałosne zakończenie dla tak długiego małżeństwa. Nie zawsze udaje się zorganizować wszystko tak, jak być może byśmy chcieli, z ostatnim pocałunkiem i jakimiś miłymi słowami pożegnania, niemniej ta śmierć wydaje się być nieco „pozbawiona dramaturgii”; być może jest to reakcja na szok Akedy – nie powiedziano nam, że Sara była chora, a tylko że osiągnęła bardzo podeszły wiek – 127 lat! Śmierć przychodzi naturalnie po pewnej liczbie lat; niektóre narządy i mięśnie po prostu tracą swoją żywotność, niektóre stawy się zużywają; w istocie wydaje się, że wszystkich nas czeka naturalny koniec niezależnie od tego, co byśmy nie robili. Być może można przyspieszyć śmierć przez własną głupotę i używanie alkoholu, narkotyków, tytoniu albo innych substancji, albo poprzez podejmowanie niepotrzebnego ryzyka. Możemy też próbować wydłużyć nasze życie, utrzymując się w dobrej formie fizycznej i umysłowej poprzez regularne ćwiczenia i niestosowanie różnych używek – ale i tak koniec będzie taki sam i różnica przeżytego czasu nie będzie mierzona w setkach lat! Poza samą „ilością życia” można też omawiać kwestię jego jakości – jest to prawomocna dyskusja i może to mieć wpływ na ostatnie kilka lat albo miesięcy życia – ale niezależnie od tego wszyscy pozostajemy śmiertelni.

A więc – co powinno się zrobić ze szczątkami? Wiemy, że istnieje kilka różnych możliwych odpowiedzi, od spalenia po pochowanie, od pozostawienia ich, żeby zjadły je ptaki aż po zjedzenie ich samemu…. Istnieją też różne połączenia: można pochować ciało i potem, mniej więcej rok później usunąć to, co z niego pozostało – kości – i złożyć je w ossuarium; można najpierw spalić zwłoki, a następnie rozrzucić prochy albo pochować je. Każda kultura znalazła inne rozwiązania na to pytanie, lecz każda mierzy się z tym samym problemem: co robić? Czy ma znaczenie, KTO to zrobi, albo kto będzie odprawiał ceremonię? Czy ma znaczenie, GDZIE wykonuje się te czynności – na przykład, czy rozrzuci się prochy do świętej rzeki albo pochowa się ciało w „poświęconej ziemi”? Jak z pewnością wiecie, istnieją tradycyjne żydowskie odpowiedzi na te kwestie – ale Abraham jest pierwszą osobą, co do której wspomina się, że mierzyła się z tym problemem. Z jakich może korzystać wskazówek, czego się od niego oczekuje? Wiemy, że zostaje z przygotowaniami sam, że (z różnych powodów) nie ma przy nim żadnego z jego synów.

Żeby jeszcze bardziej skomplikować sprawy, Abraham jest cudzoziemcem, obcokrajowcem, nomadem w ziemi Kanaan. Co ciekawe, terytorium to zamieszkują również Chetyci, którzy zadomowili się już do tego stopnia, że w istocie „posiadają” ziemię – co samo w sobie jest dziwną koncepcją, ale jest to temat na inną dyskusję. Abraham musi zwrócić się do nich z prośbą, musi z nimi negocjować. Przedstawia się jako ktoś obcy na „ich” ziemi, co jest intrygujące, jako że Chetyci nie są Kanaanejczykami. Ale musi kupić nieco ziemi, nie po to, żeby wybudować d

om ani żeby zasadzić plony, ani żeby ustawić ołtarz – lecz tylko po to, żeby umieścić tam ciało swojej zmarłej żony. Taka ziemia nie zyska na wartości, nie może zostać później ponownie sprzedana. Jest zajęta i nikt inny nie będzie jej chciał. Wydaje się, że Chetyci posiadają już miejsca na groby i grobowce, miejsca przygotowane z wyprzedzeniem na czas, kiedy mogą być potrzebne, „kewer”. Poczynili przygotowania na własną przyszłość i oferują, że sprzedadzą jedno takie miejsce Abrahamowi, nomadowi, dla którego cała ziemia jest otwarta i dostępna bez opłaty.

Potrzeba prawie dziewiętnastu wersetów uprzejmych, ale ciężkich targów, zanim udaje się zawrzeć umowę z Efronem, który jest właścicielem pola z jaskinią. Potem „pochował Abraham Sarę, żonę swoją, w jaskini na polu Machpela nap

rzeciw Mamre”. Choć Sara nie żyje, to wciąż jest „jego żoną”. Nie wspomina się tu o żadnych modlitwach ani ofiarach, hymnach, rytuałach, o tym, żeby rozdzierał szaty albo uderzał się w pierś. Robi tylko to, co musi zostać zrobione.
W końcu sam już się starzeje i spędzi cały następny rozdział przygotowując swój testament, próbując zapewnić, że będzie miał dziedziców. Następnie w rozdziale 25, po nagłym późnym rozkwicie, sam umrze i jego synowie – obaj, Iszmael i Icchak! – przybędą, aby pochować go „w jaskini Machpela, na polu Efrona, syna Sochara, Chetyty, naprzeciw Mamre (…).Tam pochowany został Abraham i Sara, żona jego”.

Dla wielu ludzi pozostaje ważną sprawą, żeby zostać pochowanym wraz z innymi członkami rodziny, przy nich albo blisko nich, żeby mieć być może grób rodzinny albo wspólne miejsce pochówku. Jeśli zapytać ich „dlaczego?” – zwykle nie będą umieli odpowiedzieć. Czy liczą na dalszą wspólną egzystencję albo że będą sobie przez cały czas plotkować? Nie, oczywiście, że nie! Ale w jakiś sposób „czują, że tak będzie słusznie”, wydaje im się to właściwe, więc często słyszy się, jak ktoś mówi: „Zarezerwuj mi miejsce obok mojego bliskiego, chcę być blisko nich, kiedy sam będę pochowany”.

Nie ma w tym żadnej logiki, ale kiedy to istniała jakakolwiek logika, jeśli chodzi o sprawy związane z życiem i umieraniem, z samym życiem i śmiercią? „Czujemy, że tak jest słusznie”.

I właśnie dlatego mamy cmentarze, rytuały, kamienie nagrobne, napisy, rocznice i modlitwy. Jeśli nie dla zmarłych, to przynajmniej dla żywych. „Chaje Sara” – to ŻYCIE Sary jest tutaj opisywane. Śmierć jest tylko jego częścią.

Szabat Szalom.

Rabbi Dr. Walter Rothschild.

Tłum. Marzena Szymańska-Błotnicka



 Rabin Walter Rothschild


Motywem przewodnim tzw. „Wielkich Świąt” czy też Jamim Norajim, Strasznych Dni, jest w istocie bardzo proste pytanie oraz udzielona nań odpowiedź:

Czy można naprawić raz wyrządzone zło? Zniewagę, zranienie, stratę finansową, nadszarpniętą lub zniszczoną relację, popełnioną niesprawiedliwość? Prosta odpowiedź brzmi: Nie, nie można. ALE – możemy jednak podjąć pewne działania.

– Możemy otwarcie przyznać się do tego, co uczyniliśmy.

– Możemy przeprosić za nasze zachowanie – albo osobiście osobę pokrzywdzoną, albo publicznie, bądź też (jeśli to możliwe) na oba te sposoby.

– Możemy obiecać, że dołożymy wszelkich starań, aby nie powielać więcej tego typu zachowania.

– Możemy wyciągnąć lekcję z tego doświadczenia.

Można by dodać jeszcze inne możliwe działania, lecz powyżej wymieniliśmy niektóre podstawowe zagadnienia. Koncepcje te znajdują odzwierciedlenie w naszym kalendarzu i w naszej liturgii na te świąteczne dni. W grę wchodzi zatem nasza relacja z samym sobą, która ucierpiała w ciągu minionego roku; dalej mamy też relacje łączące nas z naszymi bliźnimi, z naszą rodziną, naszą społecznością, naszym narodem oraz całym rodzajem ludzkim – a zatem nasz stosunek do ludzi, których nie znamy i których nigdy nie spotkaliśmy, lecz którzy mimo to są naszymi bliźnimi i żyją na tym samym świecie, co my; również i ta relacja mogła ulec nadszarpnięciu. Następnie mamy też naszą relację z Bogiem – z naszym Stwórcą i naszym Sędzią.

W Rosz Haszana, a zatem w dniu dzisiejszym, wchodzimy do Sądu zaniepokojeni i zestresowani, nie wiedząc tak naprawdę, czego możemy się spodziewać, nie wiedząc, jak zostaniemy potraktowani, czy sędzia orzekający w naszym osobistym, jednostkowym przypadku będzie łagodnie czy też surowo usposobiony, czy przynieśliśmy z sobą wystarczająco dużo dowodów na potwierdzenie naszych dobrych uczynków i dobrych intencji, aby pomogły one zrównoważyć długą listę uchybień, które nagromadziliśmy w ciągu tego roku i które, jak wiemy, widnieją na liście zarzutów. Nie wiemy, czy po zakończeniu procesu, który potrwa przez dziesięć dni, aż do nabożeństwa zwanego Neilą, orzeczone zostanie wobec nas (na co mamy nadzieję) zwolnienie warunkowe czy też – w najgorszym przypadku – wyrok śmierci, który zostanie wykonany przed końcem rozpoczynającego się właśnie roku.  

Podczas Kol Nidre przeprosimy za wszystkie przypadki, gdy obiecaliśmy Bogu, że postaramy się być lepsi, gdy obiecaliśmy, że będziemy stronić od pewnych błędów – i nie dotrzymaliśmy słowa. „Miej proszę na względzie, że mieliśmy dobre zamiary, nawet jeśli nie udało się nam ich zrealizować…”.

Przez cały długi dzień Jom Kipur będziemy zaniedbywać nasze potrzeby fizyczne, koncentrując się zamiast tego na naszych potrzebach duchowych; będziemy prosić o łaskę, o wyrozumiałość, o przebaczenie, o drugą szansę. W ciągu tych dziesięciu dni na pierwszy plan wysuwają się dwie zasadnicze koncepcje, uosabiane przez następujące elementy liturgiczne: Aszamnu – „Przyznajemy, że zgrzeszyliśmy” – oraz Awinu Malkenu – „Choć zgrzeszyliśmy, prosimy: bądź miłosierny dla nas i dla innych tu obecnych”.

Jedna z zasadniczych różnic pomiędzy owym Sądem a sądami ziemskimi polega na tym, że w tym pierwszym nie zatrudniamy żadnych prawników w charakterze naszych przedstawicieli. Sam jestem osobiście zaangażowany w pewną sprawę sądową, która niemiłosiernie się przeciąga i kosztuje mnie dużo czasu i pieniędzy; Muszę prowadzić korespondencję z moim prawnikiem, aby naświetlić sprawę,  opisać uwikłane w nią postacie i kontekst oraz aby przedstawić moje własne sugestie – a każdy list, każdy e-mail, każdy telefon i każde spotkanie wiążą się dla mnie z pewnym wydatkiem. Tak to już jest. Natomiast w sądzie niebiańskim sami reprezentujemy swoje interesy. Nie ma do nauczenia się wielu skomplikowanych zapisów prawa, choć rabini potrafią kompilować całe księgi pełne pomniejszych regulacji. Podstawowe zasady są wystarczająco jasne. Wiemy, co uczyniliśmy i wiemy, o jaką stawkę toczy się gra.

Kolejna zasadnicza różnica jest taka, że w tym przypadku stajemy przed sądem jako wspólnota, a nie tylko jako odrębne jednostki. Nie musimy się narażać na publiczne upokorzenie, stojąc samotnie przed całą resztą z wskazującą na nas dużą, czarną strzałką z napisem OSKARŻONY. Nie – gromadzimy się wspólnie z innymi członkami kongregacji, zarówno z osobami, które już znamy, jak i z nieznanymi nam ludźmi, i wspólnie siedzimy i stoimy, wspólnie czytamy, prosimy i śpiewamy; prawie przez cały czas przemawiamy wspólnie jako społeczność, mówimy „MY zgrzeszyliśmy”, a nie „ja zgrzeszyłem/am”.

Oto gorzka, ale ważna prawda: nie możemy cofnąć tego, co już zostało uczynione. Nie możemy „cofnąć zegarków” o rok. Nie można zaprzeczyć, że ktoś został zraniony, a ktoś inny doświadczył zaś cierpienia fizycznego, stracił posiadany majątek, stracił pracę lub przestał nas kochać. To się już wydarzyło i, jak mawia przysłowie, „różnica pomiędzy Bogiem a historykiem jest taka, że Bóg nie może zmienić tego, co się już wydarzyło”. To, co się stało, to się nie odstanie.  Nie powinno było się stać, być może nie chcieliśmy, aby tak się stało, być może nie spodziewaliśmy się, że tak się stanie, a być może potajemnie chcieliśmy nawet, aby tak się stało, lecz nie spodziewaliśmy się, że sprawa ta wyjdzie na jaw! Ale – to już się stało. Zdarzają się zupełne przypadki oraz sprawy, które wymykają nam się z rąk. Zdarzają się nieporozumienia, jak również celowe ataki oraz umyślne zniewagi i umyślnie wyrządzone krzywdy – działania podejmowane z zamiarem zranienia drugiej osoby w wymiarze fizycznym, psychicznym bądź finansowym. Niekiedy dwie osoby wdają się w spór i OBIE ponoszą porażkę  (zdarza się to o wiele częściej, niż wiele osób zdaje sobie sprawę). A jednak każda ze stron uważa samą siebie za niewinną, za ofiarę.

Tak więc rozpoczynamy, wspólnie, nasz proces tszuwy. Proces powrotu. Powrotu do miejsca, w którym chcielibyśmy się znajdować, powrotu do stanu poprzedzającego wydarzenie się tego, co się zdarzyło. Wiemy, że jest to niemożliwe – ale też nie była to nigdy wystarczająca wymówka, aby nie próbować. Wiemy, że niemożliwe jest samo trwanie przy życiu – nasze organizmy są niekończącym się polem walki zaludnianym przez komórki, wirusy i bakterie. Jesteśmy – z fizycznego punktu widzenia – zaledwie workami wody próbującymi ustać w pozycji pionowej, podtrzymywanymi przez kości, które starzeją się i stają coraz bardziej kruche, przez mięśnie, które chwytają skurcze, przez żyły i tętnice, którym zdarza się powykręcać lub zatkać; workami wypełnionymi narządami, które ulegają nieraz nadwątleniu…. Jesteśmy wystawieni na działanie rozmaitych  żywiołów – a grawitacja jest zaledwie jednym z nich; każdego dnia tyle rzeczy może pójść nie tak jak trzeba i faktycznie, każdego dnia tysiące osób wstaje z łóżka i zaczyna dzień, nie zdając sobie sprawy, że nie dożyją wieczoru, gdy mieli się znów położyć do swoich łóżek. Tak to nieraz bywa. Lecz mimo to wstajemy i rozpoczynamy nasze dni, mając nadzieję, że uda nam się przetrwać i utrzymać przy życiu. Pomimo wszystko. Pomimo głupot, jakie popełniamy, pomimo nieodpowiednich produktów i substancji, które jemy i pijemy bądź którymi oddychamy. Wiemy bowiem, że każdy z nas posiada również duszę – coś, czego nie da się zmierzyć, leczyć ani przywrócić do życia w rozumieniu medycznym.

Wiemy, że ciało nie może żyć wiecznie, że jesteśmy istotami o ograniczonym czasie istnienia, śmiertelnymi, nieustannie podupadającymi na zdrowiu, starzejącymi się, podlegającymi nieustannym atakom zarówno z wewnątrz, jak i z zewnątrz – lecz mimo to dalej robimy swoje. I podobnie jest też z tszuwą – choć wiemy, że powrót do wcześniejszego miejsca jest niemożliwy, to i tak podejmujemy taką próbę i robimy w tym kierunku wszystko, co w naszej mocy.

Bowiem niepodjęcie próby oznaczałoby, że ponieśliśmy porażkę zanim jeszcze  zdążyliśmy na dobre rozpocząć oraz że zdradziliśmy samych siebie oraz innych, którzy na nas polegają i liczą na to, że pojawimy się wraz z nimi w kongregacji.  Zdradzilibyśmy nasze własne dusze.

Życzymy sobie nawzajem „Szana Towa”. ROKU, całego roku… dobrego roku, roku, w którym będziemy dobrzy oraz w którym sami również będziemy doświadczać dobra. Oby każdy z nas zasłużył na zostanie zapisanym w niebiańskich rejestrach sądowych, na zostanie skazanym na: kolejny rok życia.

 Rabin Walter Rothschild

Tłum. Marzena Szymańska-Błotnicka